TUTORIAL.eo 45.7 KB
Newer Older
1 2
Lernilo pri Emacs.  Vidu finon por kondiĉoj pri kopii.
Mallonga lernilo pri Emakso (Emacs). -- La uzokondiĉojn vd ĉe la fino.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
3

4 5 6
Emaksaj ordonoj ĝenerale uzas aŭ la STIR-klavon (ofte markitan "Ctrl"
aŭ "CTL"), aŭ la META-klavon (ofte markitan "EDIT" aŭ "Alt").  Prefere
ol plene skribi tion ĉiufoje, ni uzos la sekvajn mallongigojn:
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
7 8 9 10

 C-<signo> signifas "premante la STIR-klavon tajpu la signon <signo>".
           Do, C-f estus: premtenu la STIR-klavon kaj tajpu f.

11
 M-<signo> signifas "premante la META-klavon (aŭ EDIT- aŭ Alt-klavon)
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
12
	   tajpu <signo>n.  Se vi havas nek META- nek EDIT- nek
13
	   Alt-klavon, anstataŭe premu kaj malpremu la Esc-klavon kaj
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
14 15
	   poste tajpu <signo>n.  Ni skribas <ESC> por la Esc-klavo.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
16
GRAVA NOTO: por fini la Emaksan seancon, tajpu C-x C-c.  (Du signoj.)
17
En ĉi tiu lernilo, la signoj ">>" ĉe la maldekstra marĝeno rekomendas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
18 19
al vi tuj provi uzi ordonon.  Ekzemple:
<<Blank lines inserted here by startup of help-with-tutorial>>
20
[Mezo de paĝo malplenas pro instruaj kialoj.  La teksto pluas sube.]
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
21 22
>> Nun tajpu C-v (Vidu sekvantan ekranplenon) por vidigi la sekvan
   ekranplenon.  (Procedu: tenante premita la STIR-klavon tajpu v).
23
   De nun, ripetu ĉi tion ĉiun fojon kiam vi finlegos la ekranon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
24

25
Notu ke estas dulinia komunaĵo inter la tujsekvaj ekranplenoj; tio
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
26 27
donas kontinuecon por faciligi la legadon.

28 29 30 31
Antaŭ ĉio vi bezonas scii kiel moviĝi de loko al loko en la teksto.
Vi jam povas moviĝi je unu ekrano antaŭen per C-v.  Por moviĝi
malantaŭen je unu ekrano, tajpu M-v (premu la META-klavon kaj tajpu v,
aŭ tajpu <ESC>c se vi ne havas META-, EDIT- aŭ Alt-klavon).
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
32 33 34 35 36 37 38 39 40

>> Provu tajpi M-v kaj sekve C-v kelkfoje.


* RESUMO
--------

La sekvaj ordonoj servas por foliumi ekranplenojn:

41 42 43 44
	C-v	Moviĝu antaŭen je unu ekranpleno
	M-v	Moviĝu malantaŭen je unu ekranpleno
	C-l     Viŝu la ekranon kaj reeligu la tutan tekston, aranĝante
		ĝin ĉirkaŭ la kursoro lokita centre de la ekrano.
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
45
		(Tiu estas C-L, la stira lo; ne C-1, la stira unu.)
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
46

47 48
>> Trovu la kursoron, kaj notu ĝian kuntekston.  Tajpu C-l.  Retrovu
   la kursoron kaj notu ke ĝi restas en la sama kunteksto.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
49 50 51 52 53


* BAZAJ RIMEDOJ POR REGI KURSORON
---------------------------------

54
Foliumi per ekranplenoj estas utila afero, sed kiel oni moviĝu al
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
55 56 57
preciza loko en la teksto sur la ekrano?

Estas kelkaj metodoj por fari tion.  Oni povas uzi la sagoklavojn, sed
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
58
pli produktive estas teni la manojn en la normala pozicio kaj uzi la
59 60 61
ordonojn C-p, C-b, C-f, kaj C-n.  Ĉiu de tiuj ordonoj movas la
kursoron je unu vertikalo aŭ horizontalo en la koncerna direkto sur la
ekrano.  Ĉi tiu tabelo montras tiujn kvar ordonojn kaj kien ili movas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
62 63
la kursoron:

64
			   Al la antaŭa linio, C-p
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
65 66 67
			   (angle: Previous line)
				   :
				   :
68
      Antaŭen, C-b .... Nuna loko de la kursoro .... Sekven, C-f
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
69 70 71 72 73
   (ang. Backward)		   :		     (ang. Forward)
				   :
			Al la sekva linio, C-n
			  (angle: Next line)

74
>> Movu la kursoron al la centra linio de la diagramo per C-n aŭ C-p.
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
75
   Tajpu C-l por vidi la tutan diagramon vertikale centrigita sur la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
76 77
   ekrano.

78
La literoj estas elektitaj laŭ la koncernaj anglaj vortoj: P el
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
79
"previous", N el "next", B el "backward" kaj F el "forward".  Tiuj
80
estas la bazaj ordonoj por movi la kursoron, kaj vi uzos ilin ĉiam, do
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
81
utilas al vi lerni ilin nune.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
82

83
>> Uzu C-n kelkfoje por mallevi la kursoron al ĉi tiu linio.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
84 85 86 87

>> Uzu C-f por avanci en la linion kaj sekve C-p por movi supren.
   Atentu kion C-p faras kiam la kursoro estas meze de la linio.

88 89 90
Ĉiu teksta linio finiĝas per novlinia signo, kiu disigas ĝin disde la
sekva linio.  La lasta linio en via dosiero devus havi novlinion ĉe la
fino (sed Emacs ne postulas ĝin).
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
91

92 93
>> Provu uzi C-b ĉe linikomenco.  Ĝi devas movi al la fino de la
   antaŭa linio.  Tio okazas ĉar ĝi movas reen trans la novlinian
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
94 95 96 97 98
   signon.

C-f povas movi trans novlinion analogie kiel C-b

>> Uzu C-b por vidi kie estas la kursoro.
99
   Poste uzu C-f kelkfoje por reveni ĉe la linifinon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
100 101
   Poste faru unu C-f pli por transiri en la sekvantan linion.

102 103 104
Kiam vi pasas trans la supron aŭ malsupron de la ekrano, la teksto
transranda ŝoviĝas sur la ekranon.  Tio estas nomata "rulumado".  Ĝi
ebligas movi la kursoron al specifita loko en la teksto sen perdi ĝin
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
105 106 107 108 109
(la kursoron) de sur la ekrano.

>> Provu uzi C-n por movi la kursoron de sur la malsupro de la ekrano,
   kaj vidu kio okazas.

110
Se movado per signoj estas tro malrapida, moviĝu per vortoj.  M-f
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
111 112 113 114
(Meta-f) movas je unu vorto posten kaj M-b movas je unu vorto reen.

>> Tajpu kelkfoje M-f kaj M-b.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
115 116
Kiam vi estas meze de vorto, M-f movas al la fino de la vorto.  Kiam
vi estas en intervorta spaco, M-f movas al la fino de la sekva vorto.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
117 118 119 120 121
M-b faras analogie en la mala direkto.

>> Tajpu M-f kaj M-b kelkfoje, intermiksante kun C-f kaj C-b, por vidi
   la efikon de M-f kaj M-b el diversaj lokoj ene kaj inter vortoj.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
122 123 124 125
Rimarku la analogion inter C-f kaj C-b unuflanke, kaj M-f kaj M-b
aliflanke.  Tre ofte Meta-signoj servas por funkcioj rilataj al unuoj
difinitaj lingve (vortoj, frazoj, alineoj), dum la stiraj C-signoj
funkcias sur elementaj unuoj sendependaj de la enhavo (signopozicioj,
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
126 127
linioj, ktp.).

128 129
Tiu analogio validas ankaŭ por linioj kaj frazoj: C-a kaj C-e movas al
la komenco aŭ fino de linio, kaj M-a kaj M-e movas al la komenco aŭ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
130 131 132 133 134
fino de frazo.

>> Provu kelkajn C-a, poste kelkajn C-e.
   Provu kelkajn M-a, poste kelkajn M-e.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
135
Observu kiel ripetaj C-a faras nenion pli ol unufoje, dum ripetaj M-a
136
plu movas je unu frazo pluen.  Kvankam la analogio ne estas plena, ĉiu
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
137 138
ordono kondutas nature.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
139 140
La loko de la kursoro en la teksto estas nomata "punkto" (angle
"point").  Alidire, la kursoro montras sur la ekrano kie "punkto"
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
141 142 143
estas en la teksto.

Jen resumo de simplaj ordono por movi la kursoron, inklude la ordonojn
144
por moviĝi per vortoj kaj frazoj:
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
145

146 147
	C-f	Moviĝu sekven je unu signopozicio
	C-b	Moviĝu reen je unu signopozicio
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
148

149 150
	M-f	Moviĝu sekven je unu vorto
	M-b	Moviĝu antaŭen je unu vorto
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
151

152 153
	C-n	Moviĝu en la malsuran linion
	C-p	Moviĝu en la suran linion
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
154

155 156
	C-a	Moviĝu al la linikomenco
	C-e	Moviĝu al la linifino
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
157

158 159
	M-a	Moviĝu al la komenco de la frazo
	M-e	Moviĝu al la fino de la frazo
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
160

161
>> Provu ĉiujn ĉi ordonojn, nun po kelkfoje por praktiki.  Ili estas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
162 163
   la plej ofte uzataj ordonoj.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
164 165
Du aliaj kursormovaj ordonoj estas M-< (Meta Malpli-ol), kiu movas al
la komenco de la tuta teksto, kaj M-> (Meta Pli-ol), kiu movas al la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
166 167
fino de la tuta teksto.

168 169
Ĉe la plejmulto de terminaloj, la "<" estas super la komo, do vi devas
uzi la majuskligan klavon por tajpi ĝin.  Ĉe tiuj terminaloj vi ankaŭ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
170 171 172
devas uzi la majuskligan klavon por tajpi M-<; sen la majuskliga klavo
rezultus "M-," (Meta-komo).

173 174
>> Provu tajpi M-< nune, por moviĝi al la komenco de la lernilo.
   Poste uzu C-v multfoje por reveni ĉi tien.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
175

176 177
>> Provu tajpi M-> nune, por moviĝi al la fino de la lernilo.
   Poste uzu M-v multfoje por reveni ĉi tien.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
178

179
Vi ankaŭ povas movi la kursoron per la sagoklavoj, se via terminalo
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
180
havas ilin.  Ni tamen rekomendas ke vi lernu C-b, C-f, C-n kaj C-p pro
181 182 183 184 185
tri kialoj.  Unue, ili funkcias ĉe ĉia terminalo.  Due, kiam vi
kutimiĝos al Emakso, vi trovos ke tajpi tiujn stirsignojn estas pli
rapida ol tajpi la sagoklavojn (ĉar vi ne devas formovi viajn manojn
de la normala tajpada pozicio).  Trie, kiam vi kutimiĝos uzi tiujn
stirajn ordonojn, vi facile lernos uzi ankaŭ aliajn kursormovajn
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
186 187
ordonojn.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
188
La plejparto da Emaksaj ordonoj akceptas nombran argumenton; por la
189 190 191 192 193 194 195
plejparto da ordonoj, ĝi funkcias kiel ripetilo.  Por indiki al ordono
la nombron de ripetoj, tajpu C-u kaj sekve la ciferojn antaŭ ol tajpi
la ordonon.  Se vi havas META-klavon (aŭ EDIT-, aŭ Alt-klavon), eblas
ankaŭ alia metodo por doni nombran argumenton: tajpu la ciferojn
premtenante la META-klavon.  Ni rekomendas lerni la metodon de C-u ĉar
ĝi funkcias ĉe ĉia terminalo.  La nombra argumento ankaŭ estas nomata
"prefiksa argumento", ĉar la argumenton oni tajpas antaŭ la koncerna
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
196 197 198 199
ordono.

Ekzemple, C-u 8 C-f movas vin al la oka signo sekvanta.

200
>> Uzu C-n aŭ C-p kun nombra argumento por movi la kursoron en apudan
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
201 202 203
   linion per sola ordono.

La plejparto da ordonoj uzas la nombran argumenton kiel ripetilon, sed
204 205 206
iuj ordonoj ĝin uzas alicele.  Kelkaj ordonoj (tamen neniu el la
lernitaj) uzas ĝin kiel indikilon -- la ekzisto de prefiksa argumento,
sendepende de ĝia valoro, igas la ordonon agi alimaniere.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
207

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
208
C-v kaj M-v estas alispeca escepto.  Kiam vi donas al ili argumenton,
209
ili rulumas la ekranon supren aŭ suben je tiom da linioj, anstataŭ je
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
210 211 212 213
ekranplenoj.  Ekzemple, C-u 8 C-v rulumas la ekranon je 8 linioj.

>> Tajpu C-u 8 C-v nun.

214 215
Ĉi tio devis rulumi la ekranon je 8 linioj supren.  Se vi deziras
retrorulumi ĝin suben, vi povas doni argumenton al M-v.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
216

217 218 219
Se vi uzas Emakson sub grafika fenestrosistemo, ekz-e X11 aŭ
MS-Windows, ĝi devas havi altan ortograman regionon nomatan rulumskalo
ĉe la (mal)dekstra flanko de la Emaksa fenestro.  Vi povas rulumi la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
220 221
tekston klakante per la muso en la rulumskalo.

222
>> Provu premi la mezan butonon (de la muso) ĉe la supro de la
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
223
   emfazata regiono interne de la rulumskalo.  Tio devus rulumi la
224
   tekston ĝis pozicio determinita per tio, kiom alte aŭ malalte vi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
225 226
   alklakis.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
227
>> Provu movi la muson supren kaj suben, tenante premita la mezan
228
   musbutonon.  Vi vidos ke la teksto rulumas supren kaj suben laŭ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
229 230 231 232 233 234
   tio, kiel vi movas la muson.


* SE EMAKSO SVENIS
------------------

235
Se Emakso ĉesis respondi al viaj ordonoj, vi povas sendanĝere ĝin
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
236
malbloki tajpante C-g.  Vi povas uzi C-g por haltigi ordonon kiu
237
plenumiĝas tro longe.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
238

239
Vi ankaŭ povas uzi C-g por forigi nombran argumenton aŭ la komencon de
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
240 241 242
ordono kiun vi ne deziras fini.

>> Tajpu C-u 100 por fari nombran argumenton 100, sekve tajpu C-g.
243
   Nun tajpu C-f.  Ĝi devas movi je nur unu signo, ĉar vi forigis la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
244 245 246
   argumenton per C-g.

Se vi erare tajpis <ESC> (la eskapklavon), vi povas vin malembarasi de
247
ĝi per C-g.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
248 249


250
* MALŜALTITAJ ORDONOJ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
251 252
---------------------

253
Iuj Emaksaj ordonoj estas malŝaltitaj por ke komencantoj ne uzu ilin
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
254 255
akcidente.

256 257
Se vi tajpas iun el la malŝaltitaj ordonoj, Emakso eligas mesaĝon
indikantan la tajpitan ordonon, kaj demandas ĉu vere vi volas uzi ĝin.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
258

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
259
Se vi intencas uzi la ordonon, tajpu spaceton responde al la demando.
260
Normale, se vi ne deziras plenumi la malŝaltitan ordonon, respondu per
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
261 262
"n".

263
>> Tajpu C-x C-l (kiu estas malŝaltita ordono), kaj tajpu "n" responde
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
264 265 266 267 268 269
   al la demando.


* FENESTROJ
-----------

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
270 271 272
En Emakso vi povas havi plurajn fenestrojn montrantajn sian propran
tekston.  Ni klarigos poste kiel uzi plurajn fenestrojn.  Sed nun ni
klarigu kiel forigi nebezonatajn fenestrojn kaj reveni al la simpla
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
273 274
unufenestra redaktado.  Tio estas facila:

275
	C-x 1	Unu fenestro (t.e., forigu ĉiujn aliajn fenestrojn)
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
276

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
277
Tio estas STIR-x kaj poste la cifero 1.  "C-x 1" pligrandigas la
278 279
fenestron enhavantan la kursoron, tiel ke ĝi okupu la tutan ekranon.
Ĝi malaperigas ĉiujn aliajn fenestrojn.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
280

281
>> Movu la kursoron en ĉi tiun linion kaj tajpu C-u 0 C-l.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
282
>> Tajpu C-h k C-f.
283
   Vidu kiel ĉi tiu fenestro malkreskas, dum nova fenestro aperas por
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
284 285 286 287
   montri instrukcion pri la C-f ordono.

>> Tajpu C-x 1 kaj vidu la instrukcian fenestron malaperi.

288 289 290
Tiu ordono malsimilas la aliajn ordonojn kiujn vi lernis antaŭe ĉar ĝi
konsistas el du signoj.  Ĝin komencas la signo STIR-x.  Ekzistas tuta
serio da ordonoj kiuj komenciĝas per STIR-x; multaj el ili koncernas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
291
fenestrojn, dosierojn, bufrojn, kaj rilatajn aferojn.  Tiuj ordonoj
292
estas du, tri aŭ kvar signojn longaj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
293 294


295
* ENŜOVO KAJ FORVIŜO
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
296 297
--------------------

298
Se vi deziras enŝovi tekston, simple ĝin tajpu.  Signojn kiujn oni
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
299
povas vidi, ekzemple A, 7, *, ktp, Emakso traktas kiel tekston kaj
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
300 301
enmetas tuj.  Tajpu <Return> (la enigan klavon) por enigi linifinilon.

302 303 304 305 306
Por forviŝi la ĵus tajpitan signon tajpu <Retroviŝu>.  <Retroviŝu>
estas tiu klavo de la klavaro, kiun oni ankaŭ ekster Emakso normale
uzas por forigi la ĵus tajpitan signon.  Kutime ĝi estas granda klavo
unu aŭ du vicojn super Return-klavo, kaj eble estas markita per
"Delete", "Del" aŭ "Backspace".
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
307

308 309 310
Se tiu klavo estas markita per "Backspace" (retropaŝo), tiam ĝuste ĝin
oni uzu por <Retroviŝu>.  Se krome estas alia klavo, markita <Delete>,
ĝi ne estas <Retroviŝu>.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
311

312
Ĝenerale, <Retroviŝu> estas tiu klavo kiu forviŝas la signon tuj antaŭ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
313 314
la nuna kursorloko.

315 316 317
>> Faru ĉi tion nun -- tajpu kelkajn signojn, poste forviŝu ilin
   tajpante kelkajn <Retroviŝu>.  Ne timu difekti ĉi tiun dosieron; vi
   ne ŝanĝos la originalan lernilon.  Ĉi tio estas nur ties labora
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
318 319
   kopio por vi.

320
Kiam linio da teksto iĝas pli longa ol la ekrana linio, la teksta
321
linio transiras sur la sekvan ekranan linion.  Retroklino (“\”) -- aŭ,
322
en grafika fenestrosistemo, kurba sageto -- en la dekstra marĝeno
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
323 324
indikas tian transiron.

325
>> Enigu tekston ĝis ĝi atingos la dekstran marĝenon, kaj plu enigu.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
326 327
   Vi vidos transiron en la sekvan linion.

328
>> Ripete <Retroviŝu> por remallongigi la tekstan linion ĝis la longo
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
329 330
   de unu ekrana linio denove.  La transiro malaperas.

331 332 333
Vi povas forviŝi linifinan signon tiel same kiel iun ajn signon.
Forviŝo de linifinilo inter du linioj kunigas ilin en unu linion.  Se
la rezulta kunigita linio estas pli longa ol la ekrana larĝo, ĝi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
334 335
aperos kun transiro.

336 337
>> Movu la kursoron al la komenco de linio kaj tajpu <Retroviŝu>.  La
   linio kuniĝos kun la ĵusa linio.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
338

339
>> Tajpu <Return> por reenigi la linifinilon kiun vi ĵus forviŝis.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
340 341

Memoru ke vi povas doni ripetilon al plejparto da Emaksaj ordonoj; tio
342
koncernas ankaŭ tekstajn signojn.  Ripetilo ĉe teksta signo enigas ĝin
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
343 344 345 346
plurfoje.

>> Provu tion nun -- tajpu "C-u 8 *" por enigi "********".

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
347
Vi lernis la plej fundamentan metodon por tajpi en Emakso kaj por
348 349
korekti erarojn.  Vi povas forviŝi per vortoj aŭ per linioj.  Jen
resumo de forviŝaj ordonoj:
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
350

351 352
	<Retroviŝu>     forviŝu la signon ĵus antaŭ la kursoro
	C-d		forviŝu la signon tuj post la kursoro
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
353

354 355
	M-<Retroviŝu>   forĵetu la vorton ĵus antaŭ la kursoro
	M-d		forĵetu la vorton tuj post la kursoro
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
356

357 358
	C-k		forĵetu de la kursorloko ĝis la linifino
	M-k		forĵetu de la kursorloko ĝis la frazfino
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
359

360 361
Rimarku ke <Retroviŝu> kaj C-d rilate al M-<Retroviŝu> kaj M-d etendas
la analogion komencitan de C-f kaj M-f (nu, <Retroviŝu> ne vere estas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
362
stirsigno, sed ni ne estu tro pedantaj).  C-k kaj M-k iom similas al
363
C-e kaj M-e, sed rilate al linioj anstataŭ frazoj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
364

365 366 367 368
Vi ankaŭ povas forĵeti iun ajn parton de la bufro per unu senvaria
metodo.  Moviĝu al unu ekstremaĵo de tiu parto, kaj tajpu "C-@" (aŭ
"C-SPC", "SPC" simbolas spaceton).  Moviĝu al la alia ekstremaĵo, kaj
tajpu C-w.  Tio forĵetas la tutan tekston inter la du lokoj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
369

370 371 372 373
>> Movu la kursoron al la V ĉe la komenco de la antaŭa alineo.
>> Tajpu C-SPC.  Emakso devas montri mesaĝon: "Mark set" ("Markite")
   ĉe la fundo de la ekrano.
>> Movu la kursoron al la o en "ekstremaĵo", en la dua linio de la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
374
   alineo.
375 376
>> Tajpu C-w.  Tio forĵetos la tekston komenciĝantan ĉe la V, kaj
   finiĝantan ĵus antaŭ la o.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
377

378 379 380 381 382 383 384
La diferenco inter "forĴETI" kaj "forVIŜI" ion konsistas en tio, ke vi
povas re-enŝovi "forĵetitajn" aĵojn, sed ne "forviŝitajn" aĵojn.
Re-enŝovo de forĵetita teksto nomiĝas "enĵeto" (angle "yanking").
Ĝenerale, la ordonoj por forigi multe da teksto ĝin "forĵetas" (do,
ili ankaŭ ebligas ĝin "enĵeti"); male, la ordonoj por forviŝi nur unu
signon, aŭ nur blankajn liniojn kaj spacetojn, ne konservas la
forigitan tekston (kaj oni ne povas ĝin enĵeti).
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
385

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
386
>> Movu la kursoron al la komenco de nemalplena linio.  Poste tajpu
387 388
   C-k por forĵeti la tekston de tiu linio.
>> Tajpu C-k duafoje.  Vi vidos ke ĝi forĵetas la linifinilon
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
389 390
   sekvantan tiun linion.

391 392 393 394
Rimarku ke unuopa C-k forĵetas la enhavon de la linio, kaj dua C-k
forĵetas la linion mem kaj igas la postajn liniojn ŝoviĝi supren.  C-k
traktas nombran argumenton speciale: ĝi forĵetas tiom da linioj KAJ
ilian enhavaĵon.  Ĉi tio ne estas simpla ripetado.  C-u 2 C-k forĵetas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
395 396
du liniojn kaj iliajn linifinojn; tajpi C-k dufoje ne farus tion.

397 398 399 400
Reenigi forĵetitan tekston nomiĝas "enĵetado".  Vi povas enĵeti la
forĵetitan tekston aŭ en la saman lokon de kie ĝi estis forĵetita, aŭ
en alian lokon de la redaktata teksto, aŭ eĉ en alian dosieron.  Vi
povas enĵeti la tekston kelkfoje por fari plurajn kopiojn de ĝi.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
401

402
Por repreni la laste forĵetitan tekston kaj enigi ĝin tien kie la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
403 404
kursoro nune estas, tajpu "C-y" (de la angla vorto "yank").

405
>> Provu ĝin: tajpu C-y por enĵeti la tekston.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
406

407 408
Atentu ke se vi tujsekve faras plurajn C-k, ĉiuj forĵetataĵoj
konserviĝas kune, por ke oni povu enĵeti ĉiujn ĉi liniojn per unu C-y.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
409

410
>> Faru ĉi tion nun, tajpu C-k kelkfoje.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
411

412
Nun, por repreni tiun forĵetitan tekston:
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
413 414 415 416

>> Tajpu C-y.  Poste movu la kursoron je kelkaj linioj suben kaj tajpu
   C-y denove.  Nun vi scias kiel kopii iom da teksto.

417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433
Kion fari se vi, havante iom da teksto enĵetota, forĵetas ion alian?
C-y enĵetus la pli ĵusan forĵetaĵon.  Sed la antaŭa teksto ne estas
perdita.  Vi povas re-enĵeti ĝin per la ordono M-y.  Farinte C-y por
enĵeti la plej ĵusan forĵetaĵon, tajpu M-y por anstataŭigi la
enĵetitan tekston per pli frua forĵetaĵo.  Tajpadu M-y denove, kaj unu
post la alia enĵetiĝos pli fruaj forĵetaĵoj.  Trovinte la serĉatan
pecon, vi ne bezonas fari ion por konservi ĝin.  Simple daŭrigu vian
redaktadon, kaj lasu la enĵetitan tekston tie kie ĝi estas.

Se vi uzos M-y sufiĉe da fojoj, vi revenos al la komenca loko (la plej
ĵusa forĵetaĵo).

>> Forĵetu linion, moviĝu ien, forĵetu alian linion.
   Poste uzu C-y por enĵeti reen la duan forĵetitan linion.
   Poste uzu M-y kaj la unua forĵetita linio anstataŭigos ĝin.
   Uzu M-y plue kaj rigardu kion vi akiras.  Daŭrigu ĝis la reapero de
   la dua forĵetita linio, kaj poste de kelkaj pli.  Se vi deziras, vi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
434 435 436 437 438 439
   povas doni al M-y pozitivajn kaj negativajn argumentojn.


* MALFARADO
-----------

440 441
Se vi ŝanĝis la tekston, kaj sekve decidas ke tio estis eraro, vi
povas malfari la ŝanĝon per la "malfaru"-ordono, C-x u (de la angla
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
442 443
"undo").

444 445
Normale, C-x u malfaras la ŝanĝojn faritajn per unu ordono; se vi
tujsekve ripetas la ordonon C-x u kelkfoje, ĉiu ripeto malfaras unu
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
446 447
plian ordonon.

448
Sed estas du esceptoj: ordonoj kiuj ne ŝanĝas la tekston ne estas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
449
atentataj (tiuj inkludas kursormovajn kaj rulumadajn ordonojn), kaj
450
memenigaj signoj kutime ariĝas en grupojn po ĝis 20.  (Tio malpliigas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
451 452
la tajpadojn de C-x u necesajn por malfari tekstenigon.)

453
>> Forĵetu ĉi-linion per C-k, sekve tajpu C-x u kaj ĝi devas reaperi.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
454

455 456 457 458
C-_ estas alternativa malfara ordono; ĝi funkcias same kiel C-x u, sed
ĝi estas pli facila por plurfoja tajpado sinsekva.  La malavantaĝo de
C-_ estas ke iuj klavaroj malhavas evidentan metodon por tajpi ĝin.
Tial ni provizas ankaŭ C-x u.  Ĉe iu klavaroj vi povas ricevi C-_
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
459 460
tajpante / dum vi premtenas STIR-klavon.

461
Nombra argumento ĉe C-_ aŭ C-x u agas kiel ripetilo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
462

463 464 465
Vi povas malfari forviŝon de teksto egale bone kiel vi povas malfari
forĵeton de teksto.  La diferenco inter forviŝo kaj forĵeto koncernas
la eblon enĵeti per C-y; ĝi ne ekzistas por malfaro.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
466 467 468 469 470


*  DOSIEROJ
-----------

471 472 473 474
Por persistigi la redaktatan tekston, necesas meti ĝin en dosieron.
Alie, ĝi pereos kiam via Emaksa procezo finiĝos.  Por meti vian
tekston en dosieron, necesas "trovi" la dosieron antaŭ ol enigi la
tekston.  (Tio ankaŭ estas nomata "viziti" la dosieron; angle "find,
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
475 476
visit a file".)

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
477
Trovi dosieron signifas ke vi igas la enhavon de la dosiero atingebla
478 479
per Emakso.  Plurrilate, ĝi estas kvazaŭ vi redaktus la dosieron mem.
Tamen, la ŝanĝoj kiujn vi faras per Emakso ne persistiĝas ĝis kiam vi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
480
"konservos" (angle "save") la dosieron.  Vi povas konservi la dosieron
481 482 483
por ne lasi duonŝanĝitan dosieron ĉe la sistemo kiam vi ne deziras
tion.  Eĉ kiam vi konservas, Emakso lasas la originalan dosieron sub
ŝanĝita nomo por la eventualo ke vi poste decidos ke viaj ŝanĝoj estis
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
484 485
eraraj.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
486
Se vi rigardos apud la fundon de la ekrano vi vidos linion kiun
487
komencas kaj finas strekoj; komence "--:-- TUTORIAL.eo" aŭ io simila.
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
488
Tiu parto de la ekrano normale montras la nomon de la vizitata
489
dosiero.  Ĝuste nun, vi vizitas dosieron nomatan "TUTORIAL.eo" kiu
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
490
estas via propra kopio de la Emaksa lernilo.  Kiam vi trovas dosieron
491
per Emakso, la nomo de tiu dosiero aperas ĉe tiu sama loko.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
492

493
Unu apartaĵo de la dosiertrova ordono estas, ke vi devas indiki kiun
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
494
dosiernomon vi deziras.  Ni diras ke la ordono "legas argumenton de la
495
terminalo" (ĉi-okaze la argumento estas la dosiernomo).  Post kiam vi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
496 497 498 499 500
tajpis la ordonon

	C-x C-f   Trovu dosieron

Emakso petas ke vi tajpu la dosiernomon.  La dosiernomo kiun vi tajpas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
501
aperas sur la plej malsupra linio de la ekrano.  Tiu linio estas
502
nomata "la bufreto" (angle "minibuffer") kiam ĝi estas uzata por tia
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
503 504 505
speco de enigado.  Vi povas uzi ordinarajn Emaksajn redaktajn ordonojn
por redakti la dosiernomon.

506
Dum vi enigas la dosiernomon (aŭ iun ajn bufretan enigon), vi povas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
507 508
aboli la ordonon per C-g.

509
>> Tajpu C-x C-f, kaj sekve C-g.  Ĉi tio abolas la bufreton, kaj ankaŭ
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
510
   abolas la ordonon "C-x C-f" kiu uzis la bufreton.  Do vi ne trovis
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
511 512
   dosieron.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
513 514
Fininte enigi la dosiernomon, tajpu <Return>.  Tiam eklaboros la
ordono C-x C-f, kaj trovos la dosieron kiun vi elektis.  La bufreto
515
malaperos kiam la C-x C-f ordono finiĝos.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
516

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
517
Post eta tempo la enhavo de la dosiero aperas sur la ekrano, kaj vi
518
povas redakti la enhavon.  Kiam vi deziras persistigi viajn ŝanĝojn,
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
519 520 521 522
tajpu la ordonon

	C-x C-s   konServu (angle "save") la dosieron

523
Tio kopias la tekston el interne de Emakso en la dosieron.  Ĉe la unua
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
524
konservado, Emakso renomas la originalan dosieron per nova nomo por ke
525
ĝi ne perdiĝu.  La nova nomo estas farata per aldono de "~" al la fino
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
526 527
de la originala dosiernomo.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
528
Fininte la konservadon, Emakso montras la nomon de la dosiero
529
skribita.  Konservu sufiĉe ofte, por ne perdi multe da laboro se la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
530 531 532
sistemo paneos.

>> Tajpu C-x C-s, por konservi vian kopion de la lernilo.
533 534
   Emakso devas montri la mesaĝon "Wrote ...TUTORIAL.eo" (Skribis
   ...TUTORIAL.eo) ĉe la fundo de la ekrano.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
535

536 537
Vi povas trovi ekzistantan dosieron, por vidigi aŭ redakti ĝin.  Vi
ankaŭ povas trovi dosieron kiu ankoraŭ ne ekzistas.  Ĉi tio estas la
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
538
maniero por krei dosieron per Emakso: trovu la dosieron, komence
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
539
malplenan, kaj sekve ekenigu la tekston por la dosiero.  Kiam vi petos
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
540 541
"konservi" la dosieron, Emakso vere kreos la dosieron kun la teksto
kiun vi enigis.  De tiam vi povos opinii ke vi redaktas jam
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
542 543 544 545 546 547 548
ekzistantan dosieron.


* BUFROJ
--------

Se vi trovas duan dosieron per C-x C-f, la unua dosiero restas interne
549
de Emakso.  Vi povas reiri al ĝi retrovante ĝin denove per C-x C-f.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
550 551 552
Tio ebligas al vi meti plurajn dosierojn en Emakson.

>> Kreu dosieron nomatan "umo" tajpante "C-x C-f umo <Return>".
553
   Poste enigu iom da teksto, redaktu ĝin, kaj konservu "umo"n
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
554
   tajpante "C-x C-s".
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
555
   Fine, tajpu "C-x C-f TUTORIAL.eo <Return>" por reveni al la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
556 557
   lernilo.

558
Emakso tenas la tekston de ĉiu dosiero en objekto nomata "bufro".
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
559
Trovo de dosiero kreas novan bufron interne de Emakso.  Por vidi
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
560 561 562 563 564 565
liston de la bufroj kiuj nune ekzistas en via Emakso-procezo, tajpu

	C-x C-b   Listigu bufrojn

>> Provu C-x C-b nun.

566 567 568
Vi vidas, ke ĉiu bufro havas nomon, kaj ke ĝi ankaŭ eble havas
dosiernomon por la dosiero kies enhavon ĝi tenas.  ĈIU teksto kiun vi
vidas en Emaksa fenestro estas ĉiam parto de iu bufro.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
569 570 571

>> Tajpu C-x 1 por forigi la liston de bufroj.

572
Se vi havas plurajn bufrojn, je ĉiu momento nur nur unu el ili estas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
573
"la kuranta": tiu, kiun vi redaktas.  Se vi volas redakti alian
574 575 576
bufron, vi bezonas "transiri" en ĝin.  Se la celata bufro respondas al
dosiero, vi povas transiri per vizito al ĝi: C-x C-f ...  Sed estas
pli facila metodo: uzi la ordonon "C-x b", donante al ĝi la nomon de
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
577 578
la celata bufro.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
579
>> Tajpu "C-x b umo <Return>" por transiri en la bufron "umo",
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
580 581 582
   entenantan la tekston de la dosiero "umo".
   Poste tajpu "C-x b TUTORIAL.eo <Return>" por reveni en la lernilon.

583 584 585
Plej ofte, la bufronomo estas egala al la nomo de ĝia dosiero (sen la
dosiera parto).  Tamen, ne ĉiam tio estas vera.  La listo de bufroj
farita per "C-x C-b" ĉiam vidigas al vi la nomojn de ĉiuj bufroj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
586

587
ĈIU teksto kiun vi vidas en Emaksa fenestro estas ĉiam parto de iu
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
588
bufro.  Tamen iuj bufroj ne respondas al dosieroj.  Ekzemple, la bufro
589
nomata "*Buffer List*" (Listo de Bufroj) ne havas dosieron.  Ĝi estas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
590
la bufro enhavanta la liston de bufroj faritaj per la ordono C-x C-b.
591 592
Ankaŭ la bufro "*Messages*" respondas al neniu dosiero; ĝi entenas la
mesaĝojn aperintajn en la funda linio dum la Emaksa seanco.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
593

594
>> Tajpu "C-x b *Messages* <Return>" por vidigi la bufron de mesaĝoj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
595 596
   Poste tajpu "C-x b TUTORIAL.eo <Return>" por reveni en la lernilon.

597 598 599
Se vi ŝanĝas la tekston de unu dosiero, kaj sekve trovas alian
dosieron, ĉi tio ne konservas la unuan dosieron.  Ĝiaj ŝanĝoj restas
interne de Emakso, en la bufro de tiu dosiero.  La kreado aŭ redaktado
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
600
de la bufro de la dua dosiero ne efikas la bufron de la unua dosiero.
601 602 603
Ĉi tio estas utilega, sed ĝi ankaŭ signifas ke vi bezonas oportunan
metodon por konservi la bufron de la unua dosiero.  Estas ĝena devi
revenadi en ĝin per C-x C-f nur por konservi ĝin per C-x C-s.  Tial ni
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
604 605 606 607
havas

	C-x s     Konservu iom da bufroj.

608 609
C-x s demandas vin pri ĉiu ŝanĝita bufro kiun vi ne konservis.  Ĝi
demandas vin, pri ĉiu tia bufro, ĉu konservi la bufron.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
610 611

>> Enigu linion da teksto, kaj sekve tajpu C-x s.
612
   Emakso devas demandi vin ĉu ĝi konservu la bufron "TUTORIAL.eo".
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
613 614 615 616 617 618
   Jesu tajpante "y" (de la angla "yes").


* ETENDI LA ORDONARON
---------------------

619
Ekzistas multege pli da Emaksaj ordonoj ol eblas meti sur ĉiuj el la
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
620
stiraj kaj meta-aj signoj.  Emakso solvas tiun problemon per la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
621 622 623 624 625
X-ordonoj (de la angla eXtend, "etendo").  Estas du specoj da ili:

	C-x     Signa etendo.  Sekvata de unu signo.
	M-x	Nomhava ordona etendo.  Sekvata de plena nomo.

626
Ĉi tiuj estas la ordonoj ja utilaj, sed malpli oftaj ol la ordonoj
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
627 628 629
kiujn vi jam lernis.  Vi jam vidis du el ili: la dosierajn ordonojn
C-x C-f por "trovi" kaj C-x C-s por "konservi".  Alia ekzemplo estas
la ordono por fini Emaksan seancon -- la ordono C-x C-c.  (Ne timu
630 631
perdi faritajn ŝanĝojn; C-x C-c proponas konservi ĉiun ŝanĝitan
dosieron antaŭ ol ĉesigi Emakson.)
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
632

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
633
C-z estas la ordono por eliri Emakso *provizore* -- tiel ke vi povas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
634 635
reveni en la saman Emaksan seancon poste.

636 637 638 639
Sur sistemoj kiuj permesas ĝin, C-z "provizore ĉesigas" Emakson; t.e.
ĝi revenas en la ŝelon sed ne detruas Emakson.  Je la plej komunaj
ŝeloj, vi povas reaktivigi Emakson per la ordono "fg" (de la angla
"foreground") aŭ per "%emacs".
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
640

641 642 643 644
Sur sistemoj kiuj ne permesas provizoran ĉesigon, C-z kreas sub-ŝelon
sub Emakso por doni al vi ŝancon lanĉi aliajn programojn kaj reiri al
Emakso poste; ĝi ne vere "eliras" el Emakso.  Ĉi-okaze, la ŝela ordono
"exit" (eliru) estas la kutima maniero reiri al Emakso de la sub-ŝelo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
645

646 647 648 649 650
La ordonon C-x C-c uzu por adiaŭi.  Ĝi estas ankaŭ la ordono uzenda
por eliri Emakson lanĉitan per retpoŝta programo aŭ alia simila
utilaĵo, ĉar tiuj eble ne scias kiel trakti provizoran ĉesigon de
Emakso.  Tamen, ordinare, se vi ne estas tuj adiaŭonta, preferindas
provizore ĉesigi Emakson per C-z anstataŭ eliri Emakson.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
651 652 653 654 655 656

Ekzistas multe da ordonoj C-x.  Jen listo de tiuj kiujn vi jam konas:

	C-x C-f		Trovu dosieron.
	C-x C-s		Konservu dosieron.
	C-x C-b		Listigu bufrojn.
657 658
	C-x C-c		Ĉesigu Emakson.
	C-x 1		Forigu ĉiujn fenestrojn krom unu.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
659 660
	C-x u		Malfaru.

661 662 663 664 665
Nomhavajn etenditajn ordonojn oni uzas eĉ malpli ofte, aŭ uzas ilin
nur en kelkaj reĝimoj.  Ekzemplo estas la ordono "replace-string"
(anstataŭigu-ĉenon), kiu anstataŭigas unu ĉenon je alia tutbufre.
Kiam vi tajpas M-x, Emakso demandas de vi ĉe la fundo de la ekrano la
nomon de la ordono; ĉi-okaze, "replace-string".  Simple tajpu
666 667
"repl s<TAB>" kaj Emakso kompletigos la nomon.  Finu la ordonnomon
per <Return>.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
668

669 670
La ordono replace-string postulas du argumentojn -- la anstataŭigOTan
kaj la anstataŭigONTan ĉenojn.  Ĉiun argumenton finu per <Return>.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
671

672
>> Movu la kursoron al la blanka linio du liniojn sub ĉi tiu.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
673 674
   Poste tajpu "M-x repl s<Return>linio<Return>peco<Return>".

675 676
   Rimarku kiel tiu ĉi linio ŝanĝiĝis: vi anstataŭigis la vorton
   l-i-n-i-o per "peco" kie ajn ĝi aperis, de post la komenca loko de
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
677 678 679
   la kursoro.


680
* AŬTOMATA KONSERVADO
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
681 682
---------------------

683 684 685 686 687 688 689
Kiam vi faris ŝanĝojn en dosiero, sed ankoraŭ ne konservis ilin, ili
povus perdiĝi se via komputilo paneos.  Por protekti vin de tio,
Emakso periode "aŭtokonservas" ĉiujn dosierojn kiun vi redaktas.  La
nomo de aŭtokonservita dosiero havas la signon "#" komence kaj fine;
ekzemple, se via dosiero estas nomata "hello.c", ĝia aŭtokonservita
dosiero nomiĝos "#hello.c#".  Kiam vi konservos la dosieron
normalmaniere, Emakso malkreos ĝian aŭtokonservitan dosieron.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
690

691
Por reakiri vian aŭtokonservitajn redaktaĵojn post paneo,
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
692
normalmaniere "trovu" la dosieron (per la nomo de la dosiero kiun vi
693 694
redaktis, ne per la nomo de la aŭtokonservita dosiero) kaj poste tajpu
"yes<Return>" por konfirmi ke vi volas uzi la aŭtomate konservitan
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
695 696 697
datumon.


698
* EĤA AREO
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
699 700
----------

701 702
Se vi tajpas plursignan ordonon malrapide, Emakso montras ĝin al vi ĉe
la fundo de la ekrano en areo nomata la "eĥa areo".  La eĥa areo
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
703 704 705
enhavas la plej malsupran linion de la ekrano.


706
* REĜIMLINIO
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
707 708
-------------

709 710
La linio tuj super la eĥa areo estas nomata la "reĝimlinio".  La
reĝimlinio montras ion similan al ĉi tio:
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
711 712 713

--:**  TUTORIAL.eo    63% L749    (Fundamental)-----------------------

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
714
Tiu linio donas al vi utilan informon pri la stato de Emakso kaj la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
715 716
redaktata teksto.

717 718
Vi jam scias kion signifas la dosiernomo -- ĝi estas la dosiero kiun
vi trovis.  -NN%-- montras vian nunan lokon en la teksto; ĝi signifas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
719
ke NN elcentoj de la teksto estas supren de la supro de la ekrano.  Se
720 721 722 723
la supro de la dosiero estas sur la ekrano, ĝi montras --Top--
anstataŭ -- 0%--.  Se la malsupro de la teksto estas sur la ekrano, ĝi
montras --Bot--.  Se vi rigardas tekston tiom malgrandan ke ĉiom da ĝi
aperas en la ekrano, la reĝimlinio montras --All--.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
724

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
725
La L kun ciferoj indikas la pozicion alimaniere: ili indikas la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
726 727
kurantan lininumeron de "punkto".

728 729 730
La steloj ĉe la komenco signifas ke vi ŝanĝis la tekston.  Antaŭ la
ŝanĝoj, kiam vi ekvizitas aŭ konservis dosieron, en tiu parto de la
reĝimlinio estas neniaj steloj, nur strekoj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
731

732 733 734
La enkrampa parto de la reĝimlinio montras al vi kiujn redaktadajn
reĝimojn vi uzas.  La defaŭlta reĝimo estas "Fundamental" (fundamenta)
kiun vi uzas nun.  Ĝi estas ekzemplo pri "ĉefreĝimo".
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
735

736 737 738 739
Emakso havas multajn diversajn reĝimojn.  Iuj el ili estas por redakti
diversajn lingvojn kajaŭ specojn de teksto, ekzemple Lisp-reĝimo,
Teksta-reĝimo, ktp.  Ĉiam unu kaj nur unu ĉefreĝimo estas aktiva, kaj
ĝia nomo ĉiam aperas en la reĝimlinio ĝuste kie "Fundamental" estas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
740 741
nun.

742 743 744 745 746 747
Ĉiu ĉefreĝimo igas iujn ordonojn agi malsame.  Ekzemple, estas ordonoj
por krei komentojn en programo, kaj ĉar ĉiu programlingvo havas
malsaman ideon pri tio, kiel komento aspektu, ĉiu ĉefreĝimo devas
enigi komentojn malsame.  Ĉiu ĉefreĝimo estas la nomo de etenda
ordono, per kiu vi povas ŝalti tiun reĝimon.  Ekzemple,
"M-x fundamental-mode" estas ordono por ŝalti la Fundamentan reĝimon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
748

749 750
Se vi redaktos tekston (esperantan, anglan ktp), ekzemple ĉi tiun
dosieron, al vi eble konvenos Teksta-reĝimo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
751 752 753

>> Tajpu M-x text-mode<Return>.

754 755 756
Ne maltrankviliĝu, la Emaksaj ordonoj kiujn vi jam lernis malmulte
ŝanĝiĝas.  Sed vi povas observi ke M-f kaj M-b nun traktas apostrofojn
kial parton de vortoj.  Antaŭe, en Fundamenta reĝimo, M-f kaj M-b
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
757 758
traktis apostrofojn kiel vortajn disigilojn.

759 760
Ĉefreĝimoj kutime faras tiajn subtilajn ŝanĝojn: la plejmulto da
ordonoj faras "la saman taskon" en ĉiu ĉefreĝimo, sed ili funkcias
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
761 762
iomete malsame.

763
Por vidi dokumentaron pri via nuna ĉefreĝimo, tajpu C-h m.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
764

765 766 767
>> Per kelkaj C-u C-v loku ĉi tiun linion ĉe la supro de la ekrano.
>> Tajpu C-h m, por vidi kiel la Teksta reĝimo diferencas disde la
   Fundamenta reĝimo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
768 769
>> Tajpu C-x 1 por forigi la dokumentaron for de la ekrano.

770 771 772 773 774 775 776 777 778 779 780 781 782 783 784 785 786 787
Ĉefreĝimojn oni nomas ĉefaj ĉar ekzistas ankaŭ "kromreĝimoj".
Kromreĝimoj ne estas alternativoj kontraŭ la ĉefreĝimoj, nur negravaj
modifoj al ili.  Ĉiun kromreĝimon oni povas ŝalti aŭ malŝalti,
sendepende de ĉiuj aliaj kromreĝimoj, kaj sendepende de la ĉefreĝimo.
Do vi povas uzi neniom da kromreĝimoj, aŭ unu kromreĝimon, aŭ ian ajn
kombinaĵon de kelkaj kromreĝimoj.

Unu utilega kromreĝimo, precipe por redakti homlingvan tekston
(esperantan, anglan ktp), estas la reĝimo de Aŭtomata Linifaldo (Auto
Fill mode).  Kiam ĝi estas ŝaltita, Emakso aŭtomate rompas la linion
inter vortoj ĉiufoje kiam la enigata tekstolinio iĝas tro larĝa.

Por ŝalti la reĝimon de Aŭtomata Linifaldo tajpu
"M-x auto fill mode<Return>".  Kiam la reĝimo estas ŝaltita, vi povas
malŝalti ĝin denove tajpante "M-x auto fill mode<Return>".  Se la
reĝimo estas malŝaltita, tiu ordono ŝaltas ĝin, kaj se ĝi estas
ŝaltita, tiu ordono malŝaltas ĝin.  Ni diras ke la ordono "transŝaltas
la reĝimon".
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
788 789

>> Tajpu "M-x auto file mode<Return>".  Poste enigi linion el "asdf ",
790 791 792
   ripete, ĝis vi vidos ĝin dividita en du liniojn.  Vi devas enigi
   spacetojn inter "asdf", ĉar la Aŭtomata Linifaldo rompas liniojn
   nur ĉe spacetoj.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
793

794 795
Normale la marĝeno estas post 70 signoj, sed vi povas ŝanĝi tion per
la ordono C-x f.  Vi devus doni la marĝenon kiu vi deziras por nombra
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
796 797 798
argumento.

>> Tajpu C-x f kun la argumento 20.  (C-u 2 0 C-x f).
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
799
   Tajpu ia tekston kaj rigardu kiel Emakso faldas liniojn po 20
800
   signoj.  Refiksu la marĝenon al 70 per C-x f.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
801

802 803 804
Se vi faras ŝanĝojn meze de alineo, la Aŭtomata Linifalda reĝimo ne
refaldas ĝin por vi.
Por rearanĝi la alineon, tajpu M-q (Meta-q) dum la kursoro estas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
805
interne de la alineo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
806

807
>> Movu la kursoron en la antaŭan alineon kaj tajpu M-q.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
808 809


810
* SERĈADO
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
811 812
---------

813 814 815 816
Emakso povas serĉi aperojn de ĉenoj (tiuj estas aroj da apudaj signoj
aŭ vortoj), aŭ antaŭen tra la teksto, aŭ malantaŭen.  Serĉi ĉenon
estas kursormova ordono; ĝi movas la kursoron al la sekvanta loko kie
la ĉeno aperas.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
817

818 819 820
La Emaksa serĉa ordono diferencas de la serĉaj ordonoj de la plimulto
da redaktiloj per tio, ke ĝi estas "dumtajpa".  Tio signifas ke la
serĉo okazas dum vi tajpas la ĉenon por priserĉi.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
821

822 823
La ordono por komenci serĉon estas C-s por la serĉo antaŭen, kaj C-r
por la serĉo malantaŭen.  SED ATENDU!  Ankoraŭ ne provu ilin nun.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
824

825 826 827 828
Kiam vi tajpos C-s, vi vidos la ĉenon "I-search" aperi invite en la
eĥa areo.  Ĉi tio informas vin, ke Emakso estas en la dumtajpa serĉo,
atendante ke vi tajpu la ĉenon kies aperon vi deziras trovi.  <Return>
finas serĉon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
829

830 831
>> Nun tajpu C-s por komenci serĉon.  MALRAPIDE, unuliterope, tajpu la
   vorton "kursoro", paŭzante post ĉiu tajpita signo por vidi, kio
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
832
   okazas al la kursoro.
833 834
   Nun vi estas serĉinta por "kursoro", unufoje.
>> Tajpu C-s denove, por serĉi la sekvan aperon de "kursoro".
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
835
>> Nun tajpu <Backspace> kvarfoje kaj rigardu kiamaniere la kursoro
836 837
   moviĝas.
>> Tajpu <Return> por fini la serĉon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
838

839 840
Ĉu vi vidis, kio okazis?  Emakso, en dumtajpa serĉo, penas iri al la
apero de la ĉeno kiun vi jam tajpis.  Por iri al la sekvanta apero de
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
841
"kursoro" nur tajpu C-s denove.  Se nenia ajn apero ekzistas, Emakso
842 843
pepas kaj informas vin ke la serĉo ĉi-foje "malsukcesis".  Ankaŭ C-g
finus la serĉon.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
844

845 846 847
RIMARKU: Ĉe iuj sistemoj, C-s senmovigas la ekranon kaj vi vidos ne
plu da eligo de Emakso.  Ĉi tio indikas ke operaciuma "trajto" nomata
"fluregulado" interkaptis la C-s kaj ne permesas al ĝi trapasi al
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
848 849
Emakso.  Por removebligi la ekranon, tajpu C-q.  Konsultu la sekcion
"Spontaneous Entry to Incremental Search" en la Emaksa manlibro por
850 851 852 853 854 855 856 857
konsilo pri tio, kiel trakti ĉi tiun "trajton".

Se, meze de dumtajpa serĉo, vi tajpos <Retroviŝu>, vi rimarkos ke la
lasta signo en la serĉata ĉeno forviŝiĝas, kaj la serĉo retroiras al
la ĵusa loko de la serĉo.  Ekzemple, supozu ke vi tajpis "k", por
serĉi la unuan aperon de "k".  Nun se vi tajpus "u, la kursoro moviĝus
al la unua apero de "ku".  Nun tajpu <Retroviŝu>.  Ĉi tio forigos la
"u" de el la serĉata ĉeno, kaj la kursoro moviĝos reen al la unua
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
858 859
apero de "k".

860 861 862
Se, meze de dumtajpa serĉo, vi tajpos STIRan aŭ META-signon
(esceptante kelkajn signojn, specialajn en la serĉo, ekzemple C-s kaj
C-r), la serĉo iĝos finita.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
863

864 865 866 867
La C-s komencas serĉon kiu celas iun ajn aperon de la serĉata ĉeno
POST la nuna kursorloko.  Se vi deziras serĉi ion supre en la teksto,
tajpu C-r anstataŭe.  Ĉio dirita pri C-s validas pri C-r, krom ke la
direkto de la serĉo estas inversa.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
868 869 870 871 872


* MULTAJ FENESTROJ
------------------

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
873
Unu el la agrablaj trajtoj de Emakso estas ke vi povas havi plurajn
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
874 875
fenestrojn sur la ekrano samtempe.

876
>> Movu la kursoron al tiu ĉi linio kaj tajpu "C-u 0 C-l" (kun Stira
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
877 878 879
   lo, ne Stira unu).

>> Nun tajpu "C-x 2", kio fendos la ekranon en du fenestrojn.
880
   Ambaŭ fenestroj vidigas ĉi tiun lernilon.  La kursoro restas en la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
881 882 883 884 885
   supra fenestro.

>> Tajpu C-M-v por rulumi la malsupran fenestron
   (Se vi ne havas veran Meta-klavon, tajpu Esc C-v.)

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
886
>> Tajpu "C-x o" ("o" de la angla vorto "other", "alia") por movi la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
887
   kursoron en la malsupran fenestron.
888 889
>> Uzu C-v kaj M-v en la malsupra fenestro por rulumi ĝin.
   Daŭrigu legi ĉi tiun instrukcion en la supra fenestro.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
890 891

>> Tajpu C-x o denove por movi la kursoron reen en la supran fenestron.
892
   La kursoro en la supra fenestro estas ĝuste kie ĝi estis antaŭe.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
893

894
Vi povas plu uzi C-x o por moviĝi inter fenestroj.  Ĉiu fenestro havas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
895
sian propran kursorlokon, sed nur unu fenestro ja montras la kursoron.
896
Ĉiuj el la ordinaraj redaktaj ordonoj apartenas al la fenestro kiu
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
897 898 899
enhavas la kursoron.  Ni nomas tiun la "elektita fenestro".

La ordono C-M-v estas utilega kiam vi redaktas tekston en unu fenestro
900 901
kaj uzas la alian fenestron nur por konsulti.  Tiel vi ĉiam povas havi
la kursoron en la fenestro kie vi redaktas, kaj laŭbezone rulumi tra
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
902 903
la alia fenestro per C-M-v.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
904
C-M-v estas ekzemplo de STIR-META-signo.  Se vi havas veran
905 906
META-klavon, vi povas tajpi C-M-v premante ambaŭ STIR kaj META, kaj
tajpante v.  Ne gravas, ĉu STIR aŭ META "venas unue," ĉar ili ambaŭ
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
907 908
funkcias kiel modifiloj de la signo kiun vi tajpas.

909 910 911
Se vi ne havas veran META-klavon, kaj uzas <ESC> anstataŭe, la ordo
gravas: vi devas tajpi <ESC> kaj poste C-v, ĉar "C-ESC v" ne funkcias.
Tiel estas ĉar <ESC> estas ne modifilo, sed memstara signo.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
912

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
913
>> Tajpu "C-x 1" (en la supra fenestro) por forigi la malsupran
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
914 915
   fenestron.

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
916 917
(Se vi tajpus C-x 1 en la malsupra fenestro, tio forigus la supran.
Pensu pri tiu ordono kiel "restigu nur unu fenestron -- la fenestron
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
918 919
en kiu mi jam estas.")

920
Ne estas nepraĵo havi la saman bufron en ambaŭ fenestroj.  Se vi uzas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
921
"C-x C-f" por trovi dosieron en unu fenestro, la alia fenestro ne
922
ŝanĝiĝas.  Vi povas trovi dosieron sendepende en ĉiu fenestro.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
923 924 925

Jen alia maniero uzi du fenestrojn por montri du malsamajn aferojn:

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
926 927
>> Tajpu "C-x 4 C-f", kaj sekve la nomon de unu el viaj dosieroj.
   Finu per <Return>.  Rimarku ke la elektita dosiero aperas en la
928
   malsupra fenestro.  Ankaŭ la kursoro iras tien.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
929

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
930
>> Tajpu "C-x o" por retroiri en la supran fenestron, kaj "C-x 1" por
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
931 932 933 934 935 936
   forigi la malsupran fenestron.


* REKURSIAJ REDAKTAJ NIVELOJ
----------------------------

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
937
Iam vi eniros ion nomatan "rekursia redakta nivelo".  Tio estas
938 939 940
indikata per ortaj krampoj en la reĝimlinio, ĉirkaŭ la rondaj krampoj
de la nomo de la ĉefreĝimo.  Ekzemple, vi eble vidos [(Fundamental)]
anstataŭ (Fundamental).
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
941 942

Por eliri el la rekursia redakta nivelo, tajpu Esc Esc Esc.  Tio estas
943 944
universala "elira" ordono.  Vi ankaŭ povas uzi ĝin por forigi kromajn
fenestrojn, aŭ por eliri el la bufreto.
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
945

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
946
>> Tajpu "M-x" por eniri la bufreton; kaj poste tajpu "Esc Esc Esc"
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
947 948 949
   por eliri.

Oni ne povas uzi C-g por eliri el rekursia redakta nivelo.  Tiel estas
950
ĉar C-g estas uzata por aboli ordonojn kaj argumentojn INTERNE DE la
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
951 952 953 954 955 956
rekursia redakta nivelo.


* KIEL AKIRI PLUAN HELPON
-------------------------

957
En ĉi tiu lernilo ni penis provizi nur tiom da informo, kiom necesas
Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
958
por ebligi al vi ekuzi Emakson.  Emakso disponigas tiom da ebloj, ke
959 960 961 962
oni ne povas prezenti ĉiom da ili ĉi tie.  Tamen, vi eble dezirus
lerni plu pri Emakso, ĉar ĝi havas multajn aliajn utilajn trajtojn.
Emakso provizas ordonojn por legi dokumentaĵon pri Emaksaj ordonoj.
Ĉiuj el tiuj ĉi "helpaj" ordonoj komenciĝas per la signo C-h, kiu
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
963 964
estas nomata "la Help-signo".

Glenn Morris's avatar
Glenn Morris committed
965 966
Por uzi la Helpajn ordonojn, tajpu la signon C-h, kaj sekve signon
indikantan kian helpon vi deziras.  Se vi estas vere perdita, tajpu
967
C-h ?  kaj Emakso montros al vi la specojn de helpo kiujn ĝi povas
Kenichi Handa's avatar
Kenichi Handa committed
968
provizi.  Se vi tajpis C-h kaj decidas ke vi ne deziras helpon, simple
969